| |
Ga Cầu Yên
(Mục
lục)
Từ
thị xã Ninh Bình đến thị xã Tam Điệp, quãng đường này chừng
gần 20 km. Con tàu chạy từ ga Ninh Bình, qua ga Cầu Yên, ga
Ghềnh rồi đến ga Đồng Giao - ga cuối cùng của tỉnh Ninh Bình.
Ga Cầu Yên cách thị xã Ninh Bình 7 km.
Cầu Yên là ga xép, nhưng là ga xép... đẹp, chứ không phải
là “xép lép”. Là bởi, Nhà máy Phân lân Cầu Yên đứng ngay bên
cạnh nhà ga. Từ đây, chất phân bón cho cây trổ bông kết trái
được chở trên các toa tàu, lăn bánh vô Nam ra Bắc.
Nhà ga được xây dựng trên phần đất của thôn Đông Trang, xã
Ninh An, huyện Hoa Lư - xã cuối cùng của huyện Hoa Lư, giáp
với huyện Yên Mô và huyện Yên Khánh. Cả vùng đất Ninh An nói
riêng và tỉnh Ninh Bình nói chung, ngày xa xưa thuộc “hoàng
sơn hạ khu”, đây là vùng đất chiêm trũng, năm nào, tháng tám
về cũng bị ngập lụt, nước dâng mênh mông. Đây là mùa những
đàn vạc kéo về kiếm ăn, đông đúc như những ngày hội chim.
“Ngang trời đàn vạc kêu sương; Nhìn đồng nước ngập mà thương
quê mình”.
Cuối thời Mạc - vào những năm 1675-1677, tàn quân Mạc thường
ẩn nấp ở Ba Vuông, Xuân Vũ, bất thình lình ra cướp phá, chặn
đường người đi chợ, bắt gà vịt, cướp ngô khoai, lúa gạo, cướp
những chuỗi tiền được xâu vào cái dây cói bện đôi. Người đi
chợ phải qua đò - chỗ gần Ga Cầu Yên bây giờ mà lòng nơm nớp
lo.
Người có công dẹp bọn tàn quân Mạc là Quận công Đào Sĩ Kỳ
- một vị tướng của Chúa Trịnh. Dẹp xong bọn này, ông cho bắc
một cây cầu tre qua sông, đặt tên là Cầu Yên, tức sự yên bình
đã trở lại. Có cầu, tiện đường đi lại, ông mở thêm chợ ngay
cạnh đó - phía trước mặt Ga Cầu Yên bây giờ - đó là chợ Yên.
Thôn Đông Trang, nơi Ga Cầu Yên đứng chân đã góp cho thiên
hạ một vị Trạng nguyên nổi tiếng và một dòng họ Quận công
lừng danh. Đó là Trạng nguyên Đào Sư Tích, đỗ khoa thi năm
Giáp Dần (1374), đời vua Trần Duệ Tông.
Dòng họ Đào đã góp cho đất nước những vị quận công mà tên
tuổi còn được ghi trong bài vị, trong sử sách. Đó là Đào Đương
Bật: tiến sĩ; Đào Sĩ Từ: đặc tiến phụ quốc thượng tướng quân;
Đào Sĩ Kỳ: Tuyên lực công thần thượng tướng công; Đào Sĩ Lễ:
Trung quân đô đốc; Đào Sĩ Hựu: Đô chỉ huy sứ; Đào Sĩ Định:
Trung quân đô đốc; Đào Sĩ Bị: Kim ngô vệ độ chỉ huy sứ. Đào
Sĩ Dụ: Tả hữu điểm, tước hầu. Ngôi đền thờ họ Đào đã được
Bộ Văn hóa - Thông tin cấp bằng “Di tích lịch sử” ngày 5-9-1994.
Xin được dẫn đôi câu đối được khắc ở hai cột đồng trụ trước
cổng đền:
Văn tiến sĩ, vũ quận công, triều đình hiển hoạn
Quốc trung thần, gia hiển tử, thiên hạ hoàn nhân
(Văn đỗ tiến sĩ, vũ tước quận công, bậc quan triều đình vinh
hiển
Trung thành với nước, hiếu lễ với nhà, thiên hạ xứng danh
tên tuổi)
Ga Cầu Yên cũng là một trong những địa điểm tiễn đưa đoàn
quân Nam tiến. Cụ Thu Sơn - Đội Việt Nam tuyên truyền giải
phóng quân, người đã đánh trận Nà Ngần, Phai Khắt kể lại:
“Đầu tháng 10 năm 1945, theo chỉ thị của Bộ Quốc phòng, các
đơn vị hội quân tại Chợ Bút, ga Ghềnh (huyện Yên Mô) và Cầu
Yên (huyện Gia Khánh). Đại đội của tỉnh Nam Định, đại đội
Quỳnh Lưu của tỉnh Ninh Bình lên đường tại ga Cầu Yên. Trưa
ngày 10-10-1945, lễ trao cờ Tổ quốc được tổ chức trọng thể
tại ga Cầu Yên. Ở đây, có bàn thờ Tổ quốc, có cờ đỏ sao vàng
và ảnh Bác Hồ. Đến dự có bà Hà Thị Quế, ông Lương Nhân là
những người thay mặt Việt Minh tỉnh Ninh Bình. Đông đảo nhân
dân và các em thiếu nhi đến dự. Nhân dân tặng các chiến sĩ
Nam tiến túi gạo rang tẩm đường...”.
Ga Cầu Yên bây giờ có vườn hoa, cây cảnh, ao cá, lồng chim.
Xem ra, ga có vẻ đang “lên sắc” lắm.
Tạ
Hữu Yên
|
